سلطان محمد مطربي سمرقندي

664

تذكرة الشعراء ( فارسي )

[ « 286 » ] شكيبى عراقى [ 964 - 1023 ق / 1557 - 1614 م ] شكيبى عراقى ، در ولايت هندوستان بوده و شعر را عجايب نيكو مىگفته . شيخ جلال ملتانى او را بسيار نيكو تعريف كرده و اين بيت از گفتار اوست : فرد : اگر اين است ذوق بت‌پرستى كز تو من دارم * به عهد كفر زلفت هيچ‌كس را دين نخواهد ماند

--> ( 286 ) . محمد رضا بن خواجه ظهير الدين عبد الله امامى اصفهانى معروف به شكيبى امامى ، از تبار خواجه عبد الله امامى عارف و از اولاد خواجه امين الدين حسن معاصر حافظ شيرازى بود كه در اصفهان ديده به جهان گشود و در همانجا و شيراز دانش آموخت ، سپس با كشتى به هندوستان سفر كرد و در بندر چيول پياده شد و از آنجا به نزد خان خانان به گجرات رفت ، ولى خان از آنجا به آگره رفته بود ، بنابراين به آگره رفت و به خان پيوست و با او به دكن رفت و در 1006 قمرى به شهر سرونج در خاك مالوا رفت و از آنجا براى انجام زيارت و مراسم حج به حجاز سفر كرد و در 1015 قمرى از راه سورت به هندوستان بازگشت و به برهانپور نزد خان خانان رفت و در 1018 قمرى ، به دهلى رفت و در آنجا در 1023 قمرى چشم از جهان فروبست . وى از شاعران معروف زمان خود و دانشمندى نيك‌خو بود و ساقىنامه‌اى براى خان خانان سرود : هفت‌اقليم ، 2 / 424 - 429 ؛ مآثر رحيمى ، 3 / 16 به بعد ؛ طبقات اكبرى ، 2 / 502 ؛ آيين اكبرى ، 1 / 308 ؛ منتخب التواريخ ، 3 / 253 ؛ مجمع الخواص ، ص 205 - 206 ؛ خير البيان ، برگ 256 ، 319 ؛ مآثر الامراء ، 1 / 698 ضمن ترجمهء خان خانان ؛ سفينهء خوشگو ، حرف ش ؛ مقالات الشعراء ، ص 341 - 345 ؛ تاريخ تذكره‌هاى فارسى ، 2 / 704 - 706 ؛ كاروان هند ، 1 / 638 - 651 ؛ سرو آزاد ، ص 29 ؛ تذكرهء ميخانه ، ص 300 - 315 به گفتهء صاحب تذكرهء ميخانه ، شكيبى ديوانى دارد با چهار هزار بيت و يك مثنوى در بحر خسرو و شيرين ؛ خزانهء عامره ، ص 267 - 269 ؛ آتشكدهء آذر ، ص 954 - 955 ؛ گلزار ابرار به نقل از تاريخ تذكره‌هاى فارسى ؛ نتايج الافكار ، ص 371 - 373 ؛ صحف ابراهيم ، برگ 170 ( ش 96 ) ؛ ايضاح المكنون ، 1 / 511 ؛ عرفات العاشقين ، ذيل عنوان شكيبى ؛ رياض الشعراء والهء داغستانى ، برگ 199 ؛ تاريخ ادبيات در ايران صفا ، 5 / 2 / 937 - 943 ؛ تاريخ نظم و نثر در ايران ، 1 / 23 ، 820 ؛ تذكرهء پيمانه ، ص 423 ؛ رياض الجنهء زنوزى ، روضهء پنجم ، قسم دوم ، برگ 849 - 850 ؛ قاموس الاعلام ، 4 / 2865 ؛ شمع انجمن ، ص 218 - 219 ؛ مرآت جهان‌نما ، برگ 85 حاشيه ؛ شام غريبان ، ص 141 - 144 ؛ الذريعه ، 9 / 3 / 954 - 955 ؛ فرهنگ سخنوران ، 2 / 510 . تذكرة الشعراى جهانگير ، ص 18 ، 51 ؛ نگارستان سخن ، ص 49 .